Karakutu Projesi

Winner
Karakutu, kamusal konulardaki kamudan gizlenen bilgilere sahip olan sıradan insanların gazetecilere kimliklerini ve dolayısıyla mesleklerini vs. tehlikeye atmadan bilgi aktarabileceği bir platformdur.

Bir ülkede demokrasinin var olabilmesi için kamunun, kamuyu ilgilendiren tüm konularda bilgi sahibi olması gerekir. Eğer kamu her şeyden habersiz ise ülkeyi yönetme yetisine de sahip olamaz. Bu açıdan, demokrasinin gerçekten var olabilmesi için kamu ile ilişkisi olan kurumlar şeffaf ve kamuya hesap verebilir olmalıdır. Bahsedilen kurumlar, kendi varlıklarını ne pahasına olursa olsun koruyabilmek için şeffaflığı reddedebilirler. Bu durumda, bahsedilen kurumları şeffaflaştırmak yine o kurumu çalışır halde tutan ama aynı zamanda kamunun bir ferdi olan halktan insanların sorumluluğudur.

Gazeteciler yıllardır kamu ile ilişkisi olan kurumda çalışan kaynaklardan bilgiler alarak bir çok kurumun halkın arkasından çevirdiği işleri açığa çıkartıyor, bu kurumları halka karşı şeffaflaştırıyor. Ancak teknolojinin geliştiği 2000'li yıllara kadar bir haber kaynağının haberi gazeteciye aktarması haber kaynağı açısından tehlikeli bir işti. Haber kaynağı işinden veya canından bile olabilirdi.

Günümüzde teknoloji insanların anonimleştirilmesi için kullanılabiliyor. Amacına uygun araçlar kullanıldığında ve gerekli önlemler alındığında pratikte bir haber kaynağının kimliğinin tamamen anonimleştirilmesi artık mümkün.

Tor ağında, ağın mimarisi dolayısıyla gizlenmiş hizmeti (Hidden Service) barındıran sunucunun lokasyonunu bulmak pratikte imkansıza yakın. Aynı zamanda bu gizlenmiş hizmet'e erişen kişinin kimliğini bulmak da yine Tor ağının mimarisi dolayısıyla pratikte imkansıza yakın. Karakutu projesi, Tor ağı üzerinde bir gizlenmiş hizmet olarak çalışan bir web sitesi olacak. Sunucu taraflı yazılım olarak SecureDrop isimli açık kaynak kodlu ve özgür bir yazılım kullanılacak. Bu yazılımın kurulum aşamalarında yazılımı geliştiren kurum olan Basın Özgürlüğü Vakfı (Freedom of Press Foundation) ile iletişime geçilecek ve bazı teknik konularda yardım alınacak.

Karakutuya yollanan ciddiye alınabilir bilgiler projenin web sitesi üzerinde "Onaylanmış Bilgi-Belgeler" ve "Onaylanmamış Bilgi-Belgeler" olarak iki ayrı kategoride yayınlanacak. Belge ve bilgilerin onaylanması aşamasında gazetecilerden yardım alınacak, onaylanmamış olan bilgi ve belgeler gazetecilere gönderilecek. Eğer onaylanabilirse site üzerinde "Onaylanmış Bilgi-Belge" kategorisine alınacak. Ayrıca bu kapsamda gazetecilere temel bilişim güvenliği ve anonimlik eğitimi verilecek.

Çözmeye çalıştığınız sosyal sorun nedir?: 

Kötü yönetimleri, yolsuzlukları ve hukuksuzlukları ifşa etmeye odaklı kamu yararına gazetecilik anlayışı, şeffaflık ve hesap verilebilirlik için kamu baskısı oluşmasını sağlar. Kamu ile ilişki içerisindeki kurumları ve yönetimleri şeffaflaştırmanın tek yoklu o kurumlarda çalışan halktan insanların kurum içerisindeki gizlenen bilgileri gazeteciler aracılığı ile kamuoyuna iletmesidir. Ancak insanlar deşifre olmak, işini kaybetmek gibi korkularla ellerinde bulunan bilgileri kamuoyuna iletemiyor. Temel olarak çözmeye çalıştığım sosyal sorun budur.

Projem, bu türden şeffaf bir gazetecilik deneyiminin var olması için gerekli olan gazetecilerin yoğun çabasının, haber kaynaklarının cesaretinin ve kamunun bilmeye hakkı olanı öğrenmesini sağlamaya çalışan herkesin emeğinin amacına uygun olarak teknoloji ile güçlendirilmiş, güvenilir, uygulanabilir ve sürdürülebilir bir platformda buluşmasını sağlayacaktır.

Çözmek istediğiniz sorun için ne tür teknolojiler kullanacaksınız?: 

Güvenli bilgi aktarma konusunda Freedom of Press Foundation'ın açık kaynak kodlu ve özgür bir yazılım olarak geliştirdiği SecureDrop kullanılacak. SecureDrop yine açık kaynak kodlu ve özgür bir teknoloji olan Tor ağı üzerinde çalışacak.

- SecureDrop yazılımını barındırmak ve sunmak için gerekli donanımlar:

2 adet Intel NUC D54250WYK (Sunucu olarak kullanılacak) [http://bit.ly/D54250WYK]
1 adet 16 GB (8GBx2) memory kit (8GB bir sunucuya, 8GB diğer sunucuya takılacak) [http://bit.ly/16memorykit]
2 adet 240 GB ssd hard drive (Birisi bir sunucuya, diğeri diğer sunucuya takılacak) [http://bit.ly/240ssd]
1 adet Netgate APU4 Güvenlik Duvarı [http://bit.ly/guvenlikduvari]

- Güvenli Görüntüleme İstasyonu için gerekli donanımlar:

1 adet sabit diski ve ağ arayüzü çıkartılmış laptop (Şu anda mevcut)
1 adet şifrelenmiş, harici sabit disk [http://bit.ly/kk1tbhdd]
1 adet offline printer. [http://bit.ly/offlineprinter]
2 adet 64GB usb bellek (İkisine de Tails OS yüklenecek. Biri asıl diğeri yedek olarak kullanılacak) [http://bit.ly/64gbusb]

- Sistemi kullanacak kişiler için gerekli donanımlar:

Sistem yöneticisi:

1 adet 16GB usb bellek (Tails OS yüklenecek) [http://bit.ly/16gbusb]
1 adet 32GB usb bellek (Dosya aktarımında kullanılacak) [http://bit.ly/32gbusbb]

Sistem kullanıcısı (görevli):

1 adet 16GB usb bellek (Tails OS yüklenecek) [http://bit.ly/16gbusb]
1 adet 32GB usb bellek (Workstation'dan Güvenli Görüntüleme İstasyonuna dosya aktarımında kullanılacak) [http://bit.ly/32gbusbb]

Önerdiğiniz çalışma takvimine göre proje hedeflerinizi sıralayın.: 

Gerekli donanımlar elde edildikten sonra 2 (yada en fazla 3) haftalık bir teknik süreç başlayacak. Süreç boyunca sunucu tarafındaki yazılımın geliştiricileri olan Freedom of Press Foundadion ile iletişimde olunacak.

Teknik süreç bittikten sonra projenin bir sosyal kampanyaya dönüşebilmesi için sosyal medya hesapları oluşturulacak, sosyal medya uzmanlarıyla iletişime geçilerek fikir alışverişi yapılacak.

Uygulamanızı kullanmaları için insanları nasıl teşvik edeceksiniz?: 

Halkın büyük bir kısmının kamuyu ilgilendiren ancak bazı kurumlar tarafından gizlenen bilgileri kamuya açıklama konusunda eğilimi olduğunu ancak kimliklerinin deşifre olması, mesleklerini kaybetmek gibi korkular nedeniyle böyle bir işi yapamadığını düşünüyorum.

Karakutu projesi, insanların korkuya kapılmadan gazeteciler aracılığıyla kamuya bilgi aktarabileceği bir platform olarak zaten içlerinde var olan bir eğilimi pratiğe dönüştürebilecektir.

Projenizi nasıl devam ettirmeyi planlıyorsunuz? : 

Projenin tüm harcamaları anlık olarak sisteme girilecek. Siteye giren herhangi bir kullanıcı harcamalarımızı, elimizde bulunan parayı ve ne kadar paraya ihtiyacımız olduğunu ayrıntılarıyla görebilecek. Kullanıcılara karşı böyle bir şeffaflık sunduktan sonra onlardan bağış istenecek. Gönderilen rutin bağışlar yetmediğinde sosyal medya hesapları üzerinden bağış için duyurular yapılacak. En son ihtimal olarak sivil toplum kuruluşları ile görüşülecek.

Bağışlar paypal veya bitcoin üzerinden alınacak. Böylece insanlara bağış yaparkende olabildiğince anonim olma imkanı tanınacak.

Proje Sahibi: 

Yasin Özel. Bu projeyi çevremdeki akademisyen, yazılımcı ve gazeteci ağından da yararlanarak yapacağım. İstanbul Üniversitesi Bilgisayar Programcılığı öğrencisiyim. Python üzerinde Django framework'ünde web yazılımları kodluyorum. Kendime ait olan bir web sunucuyu ve bir mail sunucuyu yönetiyorum. Onlar aracılığı ile Linux üzerinde sistem yöneticiliğini öğreniyorum. Ek olarak Korsan Parti aktivistiyim. Korsan Parti'nin teknik sistemlerini düzenleyen ve yönetenlerden birisiyim.

Ayrıca bu projeye, Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Görevlisi Behlül Çalışkan da destek vermekte ve danışmanlık sağlamaktadır. Kendisinin “Sızıntı Gazeteciliği” gibi konularda çalışmaları bulunmaktadır. Web sayfası: https://abb.marmara.edu.tr/cv/256/behlul-caliskan